De afhankelijkheid van Marokko van ingevoerde granen evolueert van een tijdelijke noodzaak naar een structurele kwetsbaarheid. Dat blijkt uit een studie gepubliceerd in het African Scientific Journal, waarin onderzoekers Abdellatif Noureddine en Ahmed Abriane waarschuwen voor toenemende risico’s op het vlak van voedselzekerheid en openbare financiën.

Lees ook: Inflatie in Marokko daalt: consumentenprijzen 0,8% lager in januari

Volgens de studie verbruikt Marokko jaarlijks ongeveer 255 kilogram tarwe per inwoner, waarmee het tot de landen behoort met de hoogste consumptie. Brood speelt een centrale rol in het dagelijkse dieet en in de sociale stabiliteit, wat de strategische betekenis van graan verder vergroot.

Van aanvulling naar structurele pijler

De auteurs stellen dat graanimport vroeger diende als buffer bij tegenvallende oogsten, maar inmiddels een vaste pijler van het voedselsysteem is geworden. De nationale consumptie overschrijdt 11 miljoen ton per jaar, terwijl de binnenlandse productie in sommige recente jaren, waaronder 2024, minder dan een vijfde van de vraag dekte.

Die verschuiving maakt graan niet alleen een landbouwkwestie, maar ook een valutaprobleem en een begrotingsvraagstuk. Marokko beschikt immers niet over energie-inkomsten die externe schokken kunnen opvangen.

Lees ook: HCP en ILO: Groene transitie kan arbeidsmarkt in Marokko ingrijpend veranderen

De binnenlandse productie blijft sterk afhankelijk van regenval, aangezien het merendeel van het graanareaal niet geïrrigeerd is. Klimaatschommelingen leiden daardoor tot grote verschillen tussen goede en slechte landbouwjaren.

Subsidies en strategische voorraden

Het subsidiebeleid vormt een cruciale schakel in dit evenwicht. De overheid handhaaft gereguleerde prijzen voor zachte tarwebloem om brood betaalbaar te houden. Tijdens de wereldwijde prijspieken van 2022 en 2023 werd deze steun verder opgevoerd, wat de druk op de staatsfinanciën verhoogde.

De studie wijst op een sterke stijging van de importfactuur in 2024, met bijkomende druk op de handelsbalans en het compensatiemechanisme.

Sinds 2023 heeft Marokko via het Nationaal Interprofessioneel Bureau voor Granen en Peulvruchten (ONICL) de strategische voorraden versterkt, met als doel reserves aan te leggen die meerdere maanden consumptie kunnen dekken.

Op langere termijn verwijzen de auteurs naar het programma “Generation Green” en het graancontractprogramma als beleidsinstrumenten om de productie te ondersteunen. Toch benadrukken zij dat waterschaarste en beperkte irrigatiemogelijkheden structurele grenzen stellen aan productiviteitswinst. Ook diversificatie van het voedingspatroon zal volgens hen een rol spelen in het versterken van de voedselsoevereiniteit.

De studie concludeert dat Marokko voor een strategische keuze staat: het herdenken van zijn graanmodel binnen een context van klimaatverandering, demografische druk en volatiele wereldmarkten.

Studie: Structurele graanimport maakt Marokko kwetsbaarder