De machtsverhoudingen rond de Straat van Gibraltar verschuiven steeds meer in het voordeel van Marokko. Terwijl Spanje historisch een dominante positie innam in de regio, versterken de snelle groei van Marokkaanse havens en nieuwe internationale handelsprojecten de invloed van Rabat aan beide zijden van de zeestraat.

Vooral sinds 2022 veranderde de geopolitieke situatie ingrijpend. Dat jaar steunde de Spaanse regering officieel het Marokkaanse autonomieplan voor de Sahara, waarmee Madrid brak met tientallen jaren diplomatiek beleid.

Spanningen na crisis rond Ceuta

De koerswijziging volgde na de migratiecrisis in Ceuta in 2021, toen ongeveer 10.000 mensen de enclave binnentrokken. Tegelijkertijd kwamen berichten naar buiten over spionage tegen Spaanse regeringsleden.

Ook de relaties tussen Spanje enerzijds en landen zoals de Verenigde Staten en Israël anderzijds verslechterden door Spaanse beperkingen op militaire vluchten en havenstops.

Lees ook: Plan rond Trump kamp zet Ceuta en Melilla opnieuw op agenda

Marokkaanse havens groeien razendsnel

Marokko investeert ondertussen massaal in haveninfrastructuur en logistiek. Via het Koninklijk Atlantisch Initiatief wil Rabat Afrika, Europa en Amerika nauwer verbinden.

Projecten zoals Tanger Med en Dakhla Atlantique spelen daarin een sleutelrol. Tanger Med behoort vandaag al tot de grootste havens van de Middellandse Zee.

Daarnaast nam het Marokkaanse havenbedrijf Marsa Maroc een belang van 45 procent in een dochteronderneming van de Spaanse Boluda groep, waardoor het actief werd in negen Spaanse havens.

Factoren achter de Marokkaanse opmars

• Uitbreiding van Tanger Med
• Nieuwe havenprojecten zoals Dakhla Atlantique
• Strategische ligging tussen Europa en Afrika
• Investeringen in logistiek en scheepvaart
• Groei van Marokkaanse havenbedrijven in Spanje

Spaanse vloot zwaar gekrompen

Terwijl Marokko groeit, ziet Spanje zijn maritieme positie verzwakken. De Spaanse handelsvloot telde in 1985 nog meer dan 600 vrachtschepen. Vandaag blijven daar nog slechts enkele tientallen van over.

Ook de visserijsector kende een forse terugval. Volgens Spaanse analyses verliezen nationale bedrijven steeds meer terrein aan buitenlandse groepen en internationale investeerders.

Bovendien bevinden belangrijke terminals in havens zoals Valencia, Barcelona en Bilbao zich grotendeels onder Chinees beheer.

Lees ook: Discussie over Ceuta en Melilla laait op na buitenlandse uitspraken

Nieuwe geopolitieke strijd rond Gibraltar

Naast de economische concurrentie blijven ook territoriale spanningen bestaan. Spanje verwijt Gibraltar uitbreiding op Spaans maritiem gebied voor luchthavenactiviteiten en scheepsbevoorrading.

Tegelijk bestaat discussie tussen Madrid en Rabat over strategische zones in de Atlantische Oceaan, waaronder de Tropic berg, een onderwatergebied rijk aan waardevolle grondstoffen zoals kobalt en tellurium.

Volgens waarnemers toont de situatie hoe Marokko steeds nadrukkelijker uitgroeit tot een regionale maritieme macht, terwijl Spanje moeite heeft om zijn historische invloed in de Straat van Gibraltar te behouden.

Volg ons voor meer updates over geopolitiek, havens en economie in Marokko.

Spanje verliest grip op Straat van Gibraltar door opmars Marokko