Marokko beschikt over een van de meest gecentraliseerde religieuze systemen in de islamitische wereld. De staat houdt toezicht op de opleiding van imams, het beheer van moskeeën en de inhoud van preken in het hele land. In de afgelopen tien jaar heeft Rabat dit model ook buiten de landsgrenzen uitgerold, met name richting Europa, Afrika en Canada.

Centraal in dit systeem staat het ministerie van Habous en Islamitische Zaken, opgericht kort na de onafhankelijkheid in 1955. Dit ministerie beheert religieuze schenkingen, benoemt imams en controleert de werking van moskeeën in het hele koninkrijk. Ook bepaalt het de officiële thema’s voor de vrijdagpreek in naar schatting 53000 moskeeën.

Het ministerie opereert onder het gezag van koning Mohammed VI, die de religieuze titel Amir al Mouminine draagt en daarmee de hoogste religieuze autoriteit van het land is.

Lees ook: Koning Mohammed VI geeft opdracht tot opening van 157 moskeeën bij start Ramadan

Gecentraliseerd religieus gezag in eigen land

Het religieuze kader van Marokko is geworteld in de soennitische islam, meer bepaald de Malikitische rechtsschool en de Asharitische theologie. De autoriteiten omschrijven deze traditie als gematigd en historisch verankerd in de Marokkaanse samenleving.

Imams functioneren als door de staat aangestelde functionarissen. Het ministerie verzorgt hun opleiding en aanstelling, houdt toezicht op moskeeactiviteiten en controleert koranscholen en religieuze onderwijsprogramma’s om naleving van de officiële leer te waarborgen en extremistische discoursen te voorkomen.

De onderwerpen van de vrijdagpreken worden centraal vastgesteld. Imams zijn verplicht de goedgekeurde richtlijnen te volgen. Sommige preken worden nationaal uitgezonden.

Religieuze adviezen worden eveneens gecentraliseerd via de Hoge Raad van Oelema, een orgaan van door de koning benoemde geleerden. Volgens de Marokkaanse wet is dit de enige instelling die bevoegd is om officiële religieuze adviezen uit te brengen.

Deze moderne structuur kreeg vooral vorm na hervormingen begin jaren 2000, toen het toezicht op religieus onderwijs werd uitgebreid en de rol van imams formeel werd verankerd als overheidsfunctie.

Lees ook: Waarom de ramadan wereldwijd niet altijd op dezelfde dag start

Opleiding en internationale uitstraling

De opleiding van imams vindt onder meer plaats aan het Mohammed VI Instituut voor de Opleiding van Imams. Deze instelling ontvangt zowel Marokkaanse als buitenlandse studenten en positioneert Marokko als regionaal opleidingscentrum voor religieuze leiders uit Europa en Afrika.

In 2024 meldde het ministerie dat 372 religieuze begeleiders, waaronder imams, koranreciteurs en docenten, werden uitgezonden naar negen landen: Frankrijk, België, Italië, Spanje, Nederland, Roemenië, Zweden, Denemarken en Canada.

Naast personele inzet biedt Marokko ook financiële ondersteuning. In 2022 werd ongeveer 104 miljoen dirham toegewezen aan 18 religieuze verenigingen die moskeeën beheren en religieuze diensten organiseren voor Marokkaanse gemeenschappen in het buitenland.

Volgens de autoriteiten dienen deze inspanningen om diaspora gemeenschappen te ondersteunen en een gematigde interpretatie van de islam te bevorderen die aansluit bij de Marokkaanse religieuze traditie.

In Europa speelt ook een in Brussel gevestigde Raad van Oelema een rol in begeleiding en opleiding volgens het Marokkaanse model. Deze raad richt zich op Marokkaanse en bredere moslimgemeenschappen in West Europa.

Met deze aanpak combineert Marokko binnenlands religieus toezicht met een actieve internationale strategie die inzet op opleiding, begeleiding en institutionele samenwerking.

Volg ons voor meer achtergronden over religie en beleid in Marokko.

Hoe Marokko religie centraal organiseert en zijn model exporteert