De relatie tussen Marokkaanse Nederlanders en het herkomstland verandert ingrijpend. Waar de eerste generatie migranten nog een directe en dagelijkse band had met Marokko, groeit bij jongere generaties vooral een symbolische verbondenheid gebaseerd op familieverhalen en herinneringen.

Dat blijkt uit het onderzoek Migranten met Marokkaanse afkomst, land van herkomst en toekomst van onderzoekers Rasit Bal en Dick de Ruijter.

Grootouders bewaren het geheugen van vertrek

Voor de eerste generatie Marokkaanse arbeidsmigranten bleef Marokko jarenlang het emotionele middelpunt van hun leven. Het dorp van herkomst, familieleden en de droom van terugkeer speelden een centrale rol.

Bij kinderen en kleinkinderen veranderde die relatie geleidelijk.

Vandaag worden veel herinneringen aan Marokko vooral doorgegeven via verhalen van grootouders tijdens familiebezoeken, feestdagen en bijeenkomsten.

Lees ook: Kleine opmerkingen op school laten diepe sporen na bij Belgisch Marokkaanse jongeren

De oudere generatie vertelt over moeilijke levensomstandigheden, het vertrek naar Nederland, gedeelde woningen tijdens de eerste werkjaren en het geld dat naar familie in Marokko werd gestuurd.

Jongere generatie leeft vooral in Nederland

Volgens het onderzoek speelt het dagelijkse leven van jongere generaties zich bijna volledig af in Nederland.

Hun sociale omgeving bestaat uit:

• Nederlandse scholen
• Werk en studies
• Vriendenkring in Nederland
• Lokale woonwijken
• Een gemengde identiteit

Daardoor verandert ook de betekenis van Marokko binnen de familie.

Waar grootouders het land vooral zien als hun oorsprong en verleden, ervaren veel jongeren Marokko eerder als een cultureel of emotioneel onderdeel van hun identiteit.

Verhalen vervangen directe verbondenheid

De onderzoekers stellen dat de oude banden met dorpen en regio’s in Marokko langzaam vervagen. Jongeren kennen Marokko vaak via vakanties, gerechten of verhalen, maar minder via persoonlijke ervaringen van migratie en opoffering.

Voor sommige jongeren vormen die verhalen een bron van trots. Anderen ervaren ze juist als een sociale druk om de offers van eerdere generaties waar te maken.

Lees ook: Steeds meer Marokkaanse Nederlanders denken aan vertrek uit Nederland

Wat blijft over zonder grootouders?

Volgens de studie spelen grootouders een unieke rol als laatste directe getuigen van het Marokko van vóór de migratie.

Zij dragen herinneringen over aan een land dat veel jongeren zelf nooit op dezelfde manier hebben gekend.

De onderzoekers waarschuwen dat met het verdwijnen van die generatie ook een deel van het collectieve geheugen verloren dreigt te gaan.

Daardoor verandert Marokko voor veel jonge Nederlanders steeds meer van een concrete realiteit naar een symbolische herinnering binnen de familiegeschiedenis.

Volg ons voor meer updates over Marokkaanse gemeenschappen en samenleving.

Marokko leeft bij jonge Nederlanders steeds meer voort als herinnering